مینی فرز شارژی بوش: ۱۲ ولت یا ۱۸ ولت و کدام قطر صفحه؟

مینی فرز شارژی دیگر ابزار تفننی نیست، ولی هنوز خیلی‌ها آن را با معیار غلط انتخاب می‌کنند. دو عددی که واقعاً کار را تعیین می‌کنند ولتاژ باتری و قطر صفحه‌اند؛ بقیهٔ مشخصات بعد از این دو معنا پیدا می‌کنند. یک فرز ۱۲ ولت با صفحهٔ ۷۶ میلی‌متری و یک فرز ۱۸ ولت با صفحهٔ ۱۲۵ میلی‌متری اسم مشترک دارند اما عملاً دو ابزار متفاوت‌اند. این راهنما مشخص می‌کند کدام‌یک به کار شما می‌خورد و کجا اصلاً نباید سراغ شارژی بروید.

۱۲ ولت یا ۱۸ ولت: دو ابزار با یک نام

ردهٔ ۱۲ ولت ابزار فضای تنگ است. مدل GWS 12V-76 بوش با صفحهٔ ۷۶ میلی‌متری، ۱۹۵۰۰ دور در دقیقه و وزن ۰٫۵ کیلوگرم بدون باتری ساخته شده؛ با باتری هم ۰٫۹ کیلوگرم می‌شود. این یعنی می‌توانید آن را یک‌دستی و در جایی که دست به‌سختی می‌رسد نگه دارید. محور آن M۵ است و سوراخ صفحه ۱۰ میلی‌متر، یعنی صفحهٔ استاندارد فرزهای بزرگ روی آن سوار نمی‌شود و باید صفحهٔ هم‌اندازه بخرید.

ردهٔ ۱۸ ولت ابزار کار واقعی است. GWS 18V-8 با ۱۱۰۰۰ دور در دقیقه، صفحهٔ ۱۲۵ میلی‌متری و ۱٫۶ کیلوگرم بدون باتری سبک‌ترین گزینه است. GWS 18V-10 با ۹۰۰۰ دور، همان صفحهٔ ۱۲۵ و ۲٫۱ کیلوگرم بدنهٔ سنگین‌تری دارد و موتورش بدون ذغال است. GWS 18V-11 S شش پلهٔ سرعت از ۳۰۰۰ تا ۹۰۰۰ دور دارد و وزنش ۱٫۷ کیلوگرم است. همهٔ این‌ها محور M۱۴ دارند، پس با انبار صفحه‌های موجود کارگاه سازگارند.

ولتاژ چه می‌خرد، آمپرساعت چه می‌خرد

این دو را با هم قاطی نکنید. ولتاژ سقف توانی است که باتری می‌تواند بدهد؛ یعنی تعیین می‌کند فرز زیر فشار دور خودش را نگه می‌دارد یا افت می‌کند. آمپرساعت ظرفیت است؛ یعنی چند دقیقه کار می‌کنید تا باتری تمام شود. با ولتاژ برابر، باتری دوبرابر آمپرساعت تقریباً دوبرابر کار می‌دهد و همان‌قدر هم سنگین‌تر و گران‌تر است.

نکته‌ای که خیلی اشتباه فهمیده می‌شود: عمق برش هیچ ربطی به باتری ندارد. عمق برش را فقط قطر صفحه تعیین می‌کند. باتری بزرگ‌تر فقط باعث می‌شود همان برش را دفعات بیشتری تکرار کنید. اگر روی یک پلتفرم مشترک چند ابزار دارید، انتخاب باتری را یک‌بار و درست انجام دهید؛ جزئیاتش را در راهنمای پلتفرم باتری ۱۸ ولت نوشته‌ایم و گزینه‌های موجود در بخش باتری و شارژر است.

۷۶، ۱۱۵ یا ۱۲۵ میلی‌متر؟

قطر صفحه سقف کار شماست. یک قاعدهٔ ساده که همیشه برقرار است: حداکثر عمق برش همیشه کمتر از نصف قطر صفحه است، چون فلنج و گارد بالای سطح کار می‌نشینند و بخشی از شعاع صفحه هرگز وارد ماده نمی‌شود. مینی فرز ۱۲۵ میلی‌متری ماکیتا مدل GA5030R حداکثر عمق برش ۳۵ میلی‌متر دارد؛ عدد واقعی یک صفحهٔ ۱۲۵ در همین حدود است، نه ۶۲ میلی‌متر.

مدل	ولتاژ	قطر صفحه	دور بدون بار	وزن بدون باتری
GWS 12V-76	۱۲ ولت	۷۶ میلی‌متر	۱۹۵۰۰ دور	۰٫۵ کیلوگرم
GWS 18V-8	۱۸ ولت	۱۲۵ میلی‌متر	۱۱۰۰۰ دور	۱٫۶ کیلوگرم
GWS 18V-11 S	۱۸ ولت	۱۲۵ میلی‌متر	۳۰۰۰ تا ۹۰۰۰ دور	۱٫۷ کیلوگرم
GWS 18V-10	۱۸ ولت	۱۲۵ میلی‌متر	۹۰۰۰ دور	۲٫۱ کیلوگرم
GWS 18V-10 تنه‌خالی	۱۸ ولت	۱۱۵ میلی‌متر	۹۰۰۰ دور	۲٫۱ کیلوگرم

چرا صفحهٔ کوچک دور بالاتری می‌خواهد

در جدول بالا GWS 12V-76 روی ۱۹۵۰۰ دور در دقیقه کار می‌کند و مدل‌های ۱۲۵ میلی‌متری بین ۹۰۰۰ تا ۱۱۰۰۰ دور. این تفاوت اتفاقی نیست. آنچه ماده را می‌بُرد سرعت خطی لبهٔ صفحه است، نه دور موتور. صفحهٔ کوچک‌تر محیط کمتری دارد، پس برای رسیدن به همان سرعت لبه باید سریع‌تر بچرخد. نتیجهٔ عملی‌اش این است که هرگز نباید صفحهٔ یک اندازه را روی دستگاهی با اندازهٔ دیگر سوار کنید.

هر اندازه به چه دردی می‌خورد

• ۷۶ میلی‌متر: بریدن پیچ و رزوهٔ اضافه، برش در جعبهٔ برق، تنظیم قطعات کوچک، کار در کانال و فضای بسته.
• ۱۱۵ میلی‌متر: برش نبشی و پروفیل سبک، پخ‌زدن جوش، کارهایی که دستگاه سبک‌تری می‌خواهد.
• ۱۲۵ میلی‌متر: پرکاربردترین اندازه؛ برش میلگرد، ورق، شیارزنی سطحی و ساب‌زنی جوش با یک دستگاه.

کجا شارژی برنده است و کجا نیست

شارژی سه جا واقعاً برتری دارد. اول روی داربست و ارتفاع، جایی که کابل هم خطر گیرکردن دارد و هم باید از پایین کشیده شود. دوم در ساختمان نیمه‌کاره یا محوطه‌ای که هنوز برق ندارد. سوم برش‌های کوتاه و پراکنده؛ وقتی روزی بیست بار باید ده ثانیه فرز بزنید، وقت بردن سیم و سه‌راهی از خود کار بیشتر است. در این حالت‌ها مینی فرز شارژی بازدهی بیشتری از نسخهٔ برقی دارد.

اما سه جا هم شارژی جواب نمی‌دهد. ساب‌زنی و پرداخت پیوسته، شیارزنی طولانی در دیوار، و برش مقاطع ضخیم فولادی. اینجا مسئله فقط شارژ نیست؛ توان خروجی پیوسته است. برای مقایسه، GWS 19-125 CIE برقی توان خروجی ۱۲۲۰ وات دارد و GWS 17-125 S با ۱۷۰۰ وات ورودی و دور متغیر ۲۸۰۰ تا ۱۱۵۰۰ کار می‌کند. اگر کارتان از این جنس است، سراغ مینی فرز برقی بروید؛ سایر گزینه‌های این خانواده در بخش فرز و سنگ‌فرز هست.

موتور بدون ذغال چه فرقی می‌کند

در موتور ذغالی بخشی از انرژی صرف اصطکاک ذغال روی کلکتور می‌شود و به گرما تبدیل می‌شود. موتور بدون ذغال این اصطکاک را ندارد، پس سهم بیشتری از انرژی باتری به صفحه می‌رسد و دستگاه کمتر داغ می‌کند. روی ابزار برقی این یک مزیت است؛ روی ابزار شارژی که منبع انرژی‌اش محدود است، تفاوت را مستقیم در مدت کار هر شارژ حس می‌کنید. قطعهٔ مصرفی‌ای هم برای تعویض دوره‌ای ندارد.

X-LOCK یا مهرهٔ M۱۴

در سیستم سنتی، صفحه با یک مهره روی محور M۱۴ بسته می‌شود و برای باز و بستنش آچار دوشاخ لازم دارید. اگر صفحه زیر بار قفل شود، بازکردنش وقت می‌گیرد. X-LOCK سیستم دیگری است که صفحه بدون آچار جا می‌افتد و با یک اهرم آزاد می‌شود؛ برای کسی که در یک شیفت چند بار بین صفحهٔ برش و ساب جابه‌جا می‌شود، وقت زیادی صرفه‌جویی می‌کند.

تصمیم عملی ساده است: مدل‌های شارژی موجود در این فهرست همه محور M۱۴ دارند و با انبار صفحه‌های فعلی شما سازگارند. X-LOCK صفحهٔ مخصوص خودش را می‌خواهد، پس اگر به آن سمت رفتید باید موجودی صفحه را هم عوض کنید. یکی از دو سیستم را انتخاب کنید و در کارگاه مخلوطشان نکنید.

پس‌زدن و گارد

خطرناک‌ترین اتفاق در کار با مینی فرز، گیرکردن صفحه در شکاف و پرت‌شدن ناگهانی دستگاه به سمت کاربر است. چند قاعده جلوی بیشتر این حادثه‌ها را می‌گیرد:

• گارد را برندارید و زاویه‌اش را طوری بگذارید که جرقه و خرده به سمت مخالف بدن شما برود.
• با لبهٔ صفحهٔ برش کار کنید، نه با پهلوی آن؛ صفحهٔ برش برای فشار جانبی ساخته نشده.
• دور مجاز حک‌شده روی صفحه باید مساوی یا بیشتر از دور دستگاه باشد. صفحهٔ ۹۰۰۰ دور روی دستگاه ۱۱۰۰۰ دور جای ندارد.
• قطعه را محکم ببندید و اجازه ندهید شکاف در حین برش بسته شود.
• برای برس‌کاری دور را پایین بیاورید؛ روی مدلی مثل GWS 18V-11 S پلهٔ ۳۰۰۰ دور دقیقاً برای همین است.

جزئیات بیشتر ایمنی را در راهنمای ایمنی کار با مینی فرز آورده‌ایم.

صفحه را با متریال جور کنید

دستگاه خوب با صفحهٔ اشتباه، نتیجهٔ بد می‌دهد. برای برش فلز صفحهٔ نازک تقویت‌شده انتخاب کنید؛ نازک‌تر یعنی برش سریع‌تر و گرمای کمتر روی قطعه. برای ساب‌زنی جوش صفحهٔ ضخیم ساب لازم است، نه صفحهٔ برش. برای بتن، سرامیک و سنگ صفحهٔ الماسه بگذارید. برای برداشتن رنگ و زنگار برس سیمی با دور پایین. انتخاب‌ها در بخش صفحه برش و ساب هست.

روی صفحه‌های تقلبی هم حساس باشید. صفحهٔ بی‌کیفیت زیر دور بالا می‌تواند بترکد و این یکی از جدی‌ترین حادثه‌های کارگاهی است. نشانه‌های تشخیص جنس اصل را در راهنمای تشخیص بوش اصل از تقلبی جمع کرده‌ایم و مجموعهٔ ابزار این برند در صفحهٔ بوش است.

جمع‌بندی

• کار سبک، فضای تنگ، وزن کم: ۱۲ ولت با صفحهٔ ۷۶ میلی‌متری.
• کار روزمرهٔ برش و ساب روی داربست و سایت: ۱۸ ولت با صفحهٔ ۱۲۵ میلی‌متری.
• تنوع کار زیاد است و بین برش و برس‌کاری جابه‌جا می‌شوید: مدل دور متغیر بگیرید.
• ساب‌زنی و برش سنگین و پیوسته: فرز برقی بگیرید، نه شارژی.

فهرست کامل مدل‌های شارژی این خانواده در بخش فرز شارژی کنار هم آمده است.