انواع مته
انتخاب مته بیشتر از انتخاب دریل روی نتیجهٔ کار اثر می‌گذارد؛ متهٔ درست روی دستگاه معمولی سوراخ تمیز می‌دهد و متهٔ نامناسب روی گران‌ترین بتن‌کن فقط سطح را می‌سوزاند. انواع مته را سه چیز از هم جدا می‌کند: جنس کار، جنس نوک، و شکل ساق که تعیین می‌کند مته روی چه گیره‌ای می‌نشیند. هر سه را با مدل‌های همین فهرست باز می‌کنیم. کدام مته برای کدام جنس؟ بتن، آجر و سنگ. مته اینجا نمی‌بُرد؛ می‌کوبد و خرد می‌کند، پس نوک کارباید و حالت ضربه لازم است. متهٔ بتن CYL-3 بوش ۶×۱۰۰ میلی‌متر همان قطری است که رایج‌ترین رول‌پلاک دیواری می‌خواهد. برای سوراخ عمیق‌تر یا قطر درشت، کار از دریل ضربه‌ای بیرون می‌رود و باید سراغ مته‌های SDS Plus بتن‌کن بروید؛ SDS Plus-7X بوش در سایز ۸×۱۵۰×۲۱۵ میلی‌متر یا ست چهارشیار EXPERT 7X با کد 2608900197 شروع خوبی است. فلز. در فلز مته براده می‌گیرد و گرما دشمن اصلی است. متهٔ استاندارد از فولاد تندبر HSS ساخته می‌شود؛ متهٔ HSS PointTeQ بوش ۱۰ میلی‌متر یکی از پرتکرارترین قطرها برای عبور پیچ متوسط و بستن نبشی است. در درجهٔ HSS-G شیار مته سنگ‌زده می‌شود و لبهٔ تیزتری می‌دهد. برای فولاد ضدزنگ و قطعهٔ سخت‌شده، آلیاژ کبالت‌دار متهٔ کبالت HSS-Co بوش ۶ میلی‌متر گرمای بیشتری تحمل می‌کند و زودتر کند نمی‌شود. کل این خانواده در مته فلز جمع است. کاشی، سرامیک و شیشه. سطح لعابی لیز است و مته سُر می‌خورد؛ نوک نیزه‌ای کارباید برای همین شکل گرفته و ضربهٔ دستگاه باید خاموش بماند. ست سه‌عددی متهٔ سرامیک‌بر بوش EXPERT HEX-9 HardCeramic سایزهای ۵، ۶ و ۸ میلی‌متر را با طول کل ۹۰ میلی‌متر می‌دهد و برای کاشی و سرامیک سخت بدون نیاز به خنک‌کاری معرفی شده. برای کاشی معمولی متهٔ سرامیک CYL-9 بوش ۸×۸۰ میلی‌متر کافی است. چوب و کار متفرقه. اگر نمی‌خواهید برای هر جنس متهٔ جداگانه داشته باشید، متهٔ همه‌کارهٔ بوش CYL-10 با قطر ۱۰ میلی‌متر در بتن، آجر، کاشی، چوب و فلز کار می‌کند. برای سوراخ درشت در چوب، متهٔ پروانه‌ای (تخت) از متهٔ مارپیچ سریع‌تر پیش می‌رود؛ ست ۱۳ پارچهٔ متهٔ پروانه‌ای بوش محدودهٔ ۱۰ تا ۳۲ میلی‌متر را پوشش می‌دهد. مقایسهٔ همهٔ این خانواده‌ها، از متهٔ فلز تا SDS، در راهنمای انواع مته آمده است. ساق مته و گیرهٔ دستگاه پیش از قطر، به انتهای مته نگاه کنید؛ ساق تعیین می‌کند مته روی کدام دستگاه می‌نشیند و ساق اشتباه یعنی خرید بی‌مصرف: ساق گرد: در سه‌نظام دریل برقی بسته می‌شود. سقف بیشتر سه‌نظام‌ها ۱۳ میلی‌متر است؛ ست‌های عمومی مثل ست ۲۵ پارچهٔ بوش هم تا همین‌جا بالا می‌روند. ساق شش‌گوش (HEX): در گیرهٔ سریع پیچ‌گوشتی شارژی هم جا می‌افتد. HEX-9 برای انتقال حداکثری قدرت طراحی شده و با دریل چکشی، دریل معمولی و پیچ‌گوشتی شارژی ضربه‌ای سازگار است. SDS Plus: ساق شیاردار بتن‌کن‌های سبک و متوسط ؛ مته بدون آچار جا می‌رود و در گیره کمی بازی دارد تا ضربه منتقل شود. SDS Max: برای بتن‌کن‌های سنگین. متهٔ SDS Max روی گیرهٔ SDS Plus جا نمی‌افتد و این دو با هم تبدیل‌پذیر نیستند. مقایسهٔ مدل‌های موجود مدل ساق مشخصهٔ کلیدی مناسب برای CYL-3 بوش ۶×۱۰۰ گرد نوک کارباید بتن و سنگ، رول‌پلاک دیواری HSS PointTeQ بوش ۱۰ میلی‌متر گرد فولاد تندبر HSS فولاد، آهن‌آلات و ورق HSS-Co بوش ۶ میلی‌متر گرد آلیاژ کبالت HSS-Co فولاد ضدزنگ و قطعات سخت‌شده EXPERT HEX-9 HardCeramic (ست ۳ عددی) شش‌گوش HEX-9 نوک کارباید، ۵ / ۶ / ۸ میلی‌متر، طول ۹۰ میلی‌متر کاشی و سرامیک سخت SDS Plus-7X بوش ۸×۱۵۰×۲۱۵ SDS Plus طول کل ۲۱۵ میلی‌متر بتن و آجر با بتن‌کن سبک SDS-max-8X بوش ۳۲×۶۰۰×۷۲۰ SDS Max قطر ۳۲ میلی‌متر سوراخ درشت و عمیق در بتن CYL-10 همه‌کاره بوش ۱۰ میلی‌متر گرد یک مته برای چند جنس بتن، آجر، کاشی، چوب و فلز ست ۲۵ پارچهٔ بوش گرد ۲۵ عدد، محدودهٔ ۱ تا ۱۳ میلی‌متر جعبه‌ابزار عمومی در انتخاب به این‌ها دقت کنید نوک را نگاه کنید، نه فقط بدنه را. نوک نیزه‌ای کارباید برای مصالح سخت و لعابی است و نوک متهٔ فلز زاویهٔ برش دارد؛ هرچه مرکزیاب نوک دقیق‌تر باشد، مته کمتر از نقطهٔ نشانه فرار می‌کند. مته کند را زود کنار بگذارید. نشانه‌ها روشن است: از سوراخ گرد بیرون می‌آید نه براده، باید فشار بیشتری بدهید، صدا جیغ می‌شود و نوک رنگ می‌بازد. سایزهای پرمصرف را یدک داشته باشید. مته‌های باریک بیشتر از فرسایش، از کج‌شدن دست می‌شکنند؛ بسته‌های ده‌عددی PointTeQ در سایزهای ۳ تا ۸ میلی‌متر برای همین است. برای شروع، ست‌های متعلقات از خرید تکی به‌صرفه‌تر است. اصالت را چک کنید. مته پرمصرف‌ترین قطعهٔ مصرفی است و بیشترین تقلید هم روی همین انجام می‌شود؛ راهنمای تشخیص ابزار اصل بوش از تقلبی نشانه‌های بسته‌بندی و حکاکی را توضیح می‌دهد. سوالات متداول فرق مته بتن با مته فلز چیست؟ مته بتن نوک کارباید دارد، با ضربه کار می‌کند و گرد بیرون می‌دهد. مته فلز از فولاد تندبر HSS است، لبهٔ برنده دارد و براده می‌گیرد. جای این دو را عوض کنید، هر دو خراب می‌شوند. مته SDS روی دریل معمولی بسته می‌شود؟ نه. ساق SDS شیاردار است و فقط در گیرهٔ بتن‌کن قفل می‌شود؛ برای سه‌نظام دریل باید متهٔ ساق‌گرد بخرید. متهٔ SDS Max هم روی بتن‌کن SDS Plus جا نمی‌افتد. برای کاشی چه بزنم که ترک نخورد؟ متهٔ مخصوص کاشی با نوک کارباید، دور پایین و بدون ضربه. روی نقطهٔ نشانه چسب نواری بزنید تا مته سُر نخورد و در شروع فشار کم بدهید. ست بخرم یا تکی؟ برای جعبه‌ابزار خانه، ست به‌صرفه‌تر است؛ ست ۱۹ عددی مته فلز بوش (HSS-TiN در قطرهای ۱ تا ۱۰ میلی‌متر) برای فولاد ساخته شده و بوش استفاده‌اش در آلومینیوم را توصیه نمی‌کند. اما اگر روزی چند سوراخ با یک قطر ثابت می‌زنید، بستهٔ چندتایی از همان سایز عاقلانه‌تر است.
فیلتر محصولات
دسته‌بندی
برند
محدوده قیمت
مته سرامیک بوش مدل HEX-9 HardCeramic قطر ۱۰ میلی‌متر کد ۲۶۰۸۹۰۰۵۹۳
مته سرامیک بوش مدل HEX-9 HardCeramic قطر ۸ میلی‌متر کد ۲۶۰۸۹۰۰۵۹۲
مته سرامیک بوش مدلHEX-9 HardCeramic قطر ۶ میلی‌متر کد ۲۶۰۸۹۰۰۵۹۰
ست مته چکشی ۷ عددی بوش EXPERT SDS plus-7X کد 2608900195
مته همه کاره بوش CYL-9 9MM
مته همه کاره بوش CYL-9 7MM 150MM
مته همه کاره بوش CYL-9 7MM
مته همه کاره بوش CYL-9 6MM 150MM
مته همه‌کاره بوش مدل CYL-9 قطر ۶ میلی‌متر
مته همه کاره بوش CYL-9 5MM
ست مته چهارشیار SDS Plus بوش EXPERT 7X کد 2608900197
ست 35 پارچه مته بتن CYL-3 بوش
ست 13 پارچه مته پروانه‌ای بوش 10 تا 32 میلی‌متر
مته فلز بوش مدل 2607019437 مجموعه ۱۹ عددی
مته HSS-G بوش 8 میلی‌متر 5 عددی
مته کبالت HSS-Co بوش 8 میلی‌متر 5 عددی
مته HSS-G بوش 6 میلی‌متر
مته کبالت HSS-Co بوش 6 میلی‌متر
مته HSS PointTeQ بوش 5 میلی‌متر 10 عددی
مته HSS PointTeQ بوش 4 میلی‌متر 10 عددی
مته HSS PointTeQ بوش 3 میلی‌متر تکی
انتخاب مته بیشتر از انتخاب دریل روی نتیجهٔ کار اثر می‌گذارد؛ متهٔ درست روی دستگاه معمولی سوراخ تمیز می‌دهد و متهٔ نامناسب روی گران‌ترین بتن‌کن فقط سطح را می‌سوزاند. انواع مته را سه چیز از هم جدا می‌کند: جنس کار، جنس نوک، و شکل ساق که تعیین می‌کند مته روی چه گیره‌ای می‌نشیند. هر سه را با مدل‌های همین فهرست باز می‌کنیم.
کدام مته برای کدام جنس؟
بتن، آجر و سنگ. مته اینجا نمی‌بُرد؛ می‌کوبد و خرد می‌کند، پس نوک کارباید و حالت ضربه لازم است. متهٔ بتن CYL-3 بوش ۶×۱۰۰ میلی‌متر همان قطری است که رایج‌ترین رول‌پلاک دیواری می‌خواهد. برای سوراخ عمیق‌تر یا قطر درشت، کار از دریل ضربه‌ای بیرون می‌رود و باید سراغ مته‌های SDS Plus بتن‌کن بروید؛ SDS Plus-7X بوش در سایز ۸×۱۵۰×۲۱۵ میلی‌متر یا ست چهارشیار EXPERT 7X با کد 2608900197 شروع خوبی است.
فلز. در فلز مته براده می‌گیرد و گرما دشمن اصلی است. متهٔ استاندارد از فولاد تندبر HSS ساخته می‌شود؛ متهٔ HSS PointTeQ بوش ۱۰ میلی‌متر یکی از پرتکرارترین قطرها برای عبور پیچ متوسط و بستن نبشی است. در درجهٔ HSS-G شیار مته سنگ‌زده می‌شود و لبهٔ تیزتری می‌دهد. برای فولاد ضدزنگ و قطعهٔ سخت‌شده، آلیاژ کبالت‌دار متهٔ کبالت HSS-Co بوش ۶ میلی‌متر گرمای بیشتری تحمل می‌کند و زودتر کند نمی‌شود. کل این خانواده در مته فلز جمع است.
کاشی، سرامیک و شیشه. سطح لعابی لیز است و مته سُر می‌خورد؛ نوک نیزه‌ای کارباید برای همین شکل گرفته و ضربهٔ دستگاه باید خاموش بماند. ست سه‌عددی متهٔ سرامیک‌بر بوش EXPERT HEX-9 HardCeramic سایزهای ۵، ۶ و ۸ میلی‌متر را با طول کل ۹۰ میلی‌متر می‌دهد و برای کاشی و سرامیک سخت بدون نیاز به خنک‌کاری معرفی شده. برای کاشی معمولی متهٔ سرامیک CYL-9 بوش ۸×۸۰ میلی‌متر کافی است.
چوب و کار متفرقه. اگر نمی‌خواهید برای هر جنس متهٔ جداگانه داشته باشید، متهٔ همه‌کارهٔ بوش CYL-10 با قطر ۱۰ میلی‌متر در بتن، آجر، کاشی، چوب و فلز کار می‌کند. برای سوراخ درشت در چوب، متهٔ پروانه‌ای (تخت) از متهٔ مارپیچ سریع‌تر پیش می‌رود؛ ست ۱۳ پارچهٔ متهٔ پروانه‌ای بوش محدودهٔ ۱۰ تا ۳۲ میلی‌متر را پوشش می‌دهد. مقایسهٔ همهٔ این خانواده‌ها، از متهٔ فلز تا SDS، در راهنمای انواع مته آمده است.
ساق مته و گیرهٔ دستگاه
پیش از قطر، به انتهای مته نگاه کنید؛ ساق تعیین می‌کند مته روی کدام دستگاه می‌نشیند و ساق اشتباه یعنی خرید بی‌مصرف:
- ساق گرد: در سه‌نظام دریل برقی بسته می‌شود. سقف بیشتر سه‌نظام‌ها ۱۳ میلی‌متر است؛ ست‌های عمومی مثل ست ۲۵ پارچهٔ بوش هم تا همین‌جا بالا می‌روند.
- ساق شش‌گوش (HEX): در گیرهٔ سریع پیچ‌گوشتی شارژی هم جا می‌افتد. HEX-9 برای انتقال حداکثری قدرت طراحی شده و با دریل چکشی، دریل معمولی و پیچ‌گوشتی شارژی ضربه‌ای سازگار است.
- SDS Plus: ساق شیاردار بتن‌کن‌های سبک و متوسط؛ مته بدون آچار جا می‌رود و در گیره کمی بازی دارد تا ضربه منتقل شود.
- SDS Max: برای بتن‌کن‌های سنگین. متهٔ SDS Max روی گیرهٔ SDS Plus جا نمی‌افتد و این دو با هم تبدیل‌پذیر نیستند.
مقایسهٔ مدل‌های موجود
| مدل | ساق | مشخصهٔ کلیدی | مناسب برای |
|---|---|---|---|
| CYL-3 بوش ۶×۱۰۰ | گرد | نوک کارباید | بتن و سنگ، رول‌پلاک دیواری |
| HSS PointTeQ بوش ۱۰ میلی‌متر | گرد | فولاد تندبر HSS | فولاد، آهن‌آلات و ورق |
| HSS-Co بوش ۶ میلی‌متر | گرد | آلیاژ کبالت HSS-Co | فولاد ضدزنگ و قطعات سخت‌شده |
| EXPERT HEX-9 HardCeramic (ست ۳ عددی) | شش‌گوش HEX-9 | نوک کارباید، ۵ / ۶ / ۸ میلی‌متر، طول ۹۰ میلی‌متر | کاشی و سرامیک سخت |
| SDS Plus-7X بوش ۸×۱۵۰×۲۱۵ | SDS Plus | طول کل ۲۱۵ میلی‌متر | بتن و آجر با بتن‌کن سبک |
| SDS-max-8X بوش ۳۲×۶۰۰×۷۲۰ | SDS Max | قطر ۳۲ میلی‌متر | سوراخ درشت و عمیق در بتن |
| CYL-10 همه‌کاره بوش ۱۰ میلی‌متر | گرد | یک مته برای چند جنس | بتن، آجر، کاشی، چوب و فلز |
| ست ۲۵ پارچهٔ بوش | گرد | ۲۵ عدد، محدودهٔ ۱ تا ۱۳ میلی‌متر | جعبه‌ابزار عمومی |
در انتخاب به این‌ها دقت کنید
- نوک را نگاه کنید، نه فقط بدنه را. نوک نیزه‌ای کارباید برای مصالح سخت و لعابی است و نوک متهٔ فلز زاویهٔ برش دارد؛ هرچه مرکزیاب نوک دقیق‌تر باشد، مته کمتر از نقطهٔ نشانه فرار می‌کند.
- مته کند را زود کنار بگذارید. نشانه‌ها روشن است: از سوراخ گرد بیرون می‌آید نه براده، باید فشار بیشتری بدهید، صدا جیغ می‌شود و نوک رنگ می‌بازد.
- سایزهای پرمصرف را یدک داشته باشید. مته‌های باریک بیشتر از فرسایش، از کج‌شدن دست می‌شکنند؛ بسته‌های ده‌عددی PointTeQ در سایزهای ۳ تا ۸ میلی‌متر برای همین است. برای شروع، ست‌های متعلقات از خرید تکی به‌صرفه‌تر است.
- اصالت را چک کنید. مته پرمصرف‌ترین قطعهٔ مصرفی است و بیشترین تقلید هم روی همین انجام می‌شود؛ راهنمای تشخیص ابزار اصل بوش از تقلبی نشانه‌های بسته‌بندی و حکاکی را توضیح می‌دهد.
سوالات متداول
فرق مته بتن با مته فلز چیست؟ مته بتن نوک کارباید دارد، با ضربه کار می‌کند و گرد بیرون می‌دهد. مته فلز از فولاد تندبر HSS است، لبهٔ برنده دارد و براده می‌گیرد. جای این دو را عوض کنید، هر دو خراب می‌شوند.
مته SDS روی دریل معمولی بسته می‌شود؟ نه. ساق SDS شیاردار است و فقط در گیرهٔ بتن‌کن قفل می‌شود؛ برای سه‌نظام دریل باید متهٔ ساق‌گرد بخرید. متهٔ SDS Max هم روی بتن‌کن SDS Plus جا نمی‌افتد.
برای کاشی چه بزنم که ترک نخورد؟ متهٔ مخصوص کاشی با نوک کارباید، دور پایین و بدون ضربه. روی نقطهٔ نشانه چسب نواری بزنید تا مته سُر نخورد و در شروع فشار کم بدهید.
ست بخرم یا تکی؟ برای جعبه‌ابزار خانه، ست به‌صرفه‌تر است؛ ست ۱۹ عددی مته فلز بوش (HSS-TiN در قطرهای ۱ تا ۱۰ میلی‌متر) برای فولاد ساخته شده و بوش استفاده‌اش در آلومینیوم را توصیه نمی‌کند. اما اگر روزی چند سوراخ با یک قطر ثابت می‌زنید، بستهٔ چندتایی از همان سایز عاقلانه‌تر است.